چالش‌های امنیتی عراق پس از خروج کامل نیروهای آمریکایی

برای دولت عراق در بغداد، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ پایان یک دوران محسوب می‌شود. علی زیدی، نخست‌وزیر عراق، اعلام کرد که اول اکتبر فصل تازه‌ای در تاریخ این کشور خواهد بود؛ روزی که عراق از هرگونه حضور نظامی خارجی پاکسازی شده و حاکمیت ملی بر سراسر قلمرو آن محقق می‌شود. این مناسبت به عنوان «روز استقلال» نام‌گذاری شده و چهار روز تعطیلی رسمی برای آن در نظر گرفته شده است تا این تغییر بزرگ در وضعیت ژئوپلیتیک کشور گرامی داشته شود.

بر اساس توافق سال ۲۰۲۴، ایالات متحده روند خروج ۲۵۰۰ نیروی باقی‌مانده خود را تا ۳۰ سپتامبر تکمیل می‌کند. این خروج به مأموریت ۱۲ ساله «عزم راسخ» علیه داعش پایان می‌دهد. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، تأکید کرده است که این انتقال با هدف ایجاد روابط دوجانبه مبتنی بر تجارت و دفاع صورت می‌گیرد، مشروط بر اینکه عراق محیطی باثبات، دارای حاکمیت و عاری از ارعاب تروریستی باقی بماند.

این خروج، پایان بیش از دو دهه حضور نظامی آمریکا در عراق است که با حمله سال ۲۰۰۳ آغاز شد، در سال ۲۰۱۱ به خروج انجامید و در سال ۲۰۱۴ برای مقابله با داعش دوباره از سر گرفته شد. این اقدام در راستای راهبرد کلان آمریکا برای کاهش حضور نظامی در خاورمیانه است. با این حال، خلاء ناشی از خروج آمریکا پیچیده است، زیرا ترکیه همچنان حضور نظامی دارد و شبه‌نظامیان داخلی خارج از کنترل دولت بغداد فعالیت می‌کنند.

بغداد در ابتدا خروج آمریکا را مشروط به خلع سلاح گروه‌های مسلح و ادغام آن‌ها در ارتش کرده بود. علی زیدی مهلت خلع سلاح را تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ تمدید کرده که شامل یک دوره ۹۰ روزه برای توقف خصومت‌هاست. با این حال، کارشناسانی مانند آلینا رومانوفسکی از شورای آتلانتیک هشدار می‌دهند که گروه‌های تندرو مانند کتائب حزب‌الله و جنبش نجباء هیچ تمایلی به تحویل سلاح ندارند و این موضوع تهدیدی برای ثبات داخلی است.

در آینده، تحلیلگرانی مانند رناد منصور از چتم هاوس معتقدند که روابط آمریکا و عراق به سمت همکاری‌های اقتصادی تغییر جهت خواهد داد. با این حال، نگرانی‌ها برای اقلیت‌های آسیب‌پذیر مانند مسیحیان، ایزدی‌ها و کردها در شمال همچنان پابرجاست. با کاهش حمایت‌های خارجی، خطر نفوذ قدرت‌های منطقه‌ای و خشونت‌های شبه‌نظامیان داخلی بالاست و دولت عراق با آینده‌ای دشوار برای حفظ نظم بدون حضور نظامی بین‌المللی روبروست.