جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ به فرانسیس هالتزن برای کشف نوترینوهای اخترفیزیکی اهدا شد

آکادمی سلطنتی علوم سوئد روز سه‌شنبه جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ را به فرانسیس هالتزن اهدا کرد. این جایزه معتبر به پاس کارهای علمی بنیادین او که راه را برای شناسایی ذرات زیراتمی گریزان از اعماق فضا هموار کرد و روش‌های جدیدی برای رصد پدیده‌های کیهانی گشود، به وی تعلق گرفت.

هالتزن این جایزه را به دلیل «مشارکت‌های تعیین‌کننده در رصدخانه نوترینوی آیس‌کیوب و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی» دریافت کرد. کمیته نوبل این ذرات را «پیام‌های شبح‌وار از فضا» توصیف کرد و بر چالش فنی عظیم در ثبت این پیام‌رسان‌های کیهانی که به ندرت با ماده معمولی تعامل دارند، تأکید ورزید. این جایزه شامل ۱۲ میلیون کرون سوئد (حدود ۱.۲ میلیون دلار) است.

این دومین جایزه نوبل اعلام‌شده در هفته جاری است که پس از جایزه فیزیولوژی یا پزشکی روز دوشنبه اهدا شد. از سال ۱۹۰۱ تا ۲۰۲۵، جایزه نوبل فیزیک ۱۱۹ بار به ۲۳۰ برنده اعطا شده است. در سال ۲۰۲۴، این جایزه به تحقیقات پیشگامانه در زمینه تونل‌زنی کوانتومی اختصاص یافت.

شناسایی رصدخانه آیس‌کیوب بر اهمیت فزاینده اخترشناسی چندپیام‌رسان تأکید دارد. دانشمندان انتظار دارند که دستاورد هالتزن به کشفیات درباره رویدادهای خشن کیهانی مانند فعالیت سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم و فوران‌های گاما ادامه دهد و مرزهای جدیدی در فیزیک ذرات و اخترفیزیک رصدی ایجاد کند.