چگونه ایست‌های بازرسی اسرائیلی زندگی فلسطینیان را در کرانه باختری اشغالی خفه می‌کند

عارف جابر، ساکن ۵۱ ساله الخلیل، برای رسیدن به خانه خود مجبور است از دیوارها بالا برود و از پشت‌بام‌ها عبور کند؛ اقدامی ناگزیر که به دلیل مسدود شدن کوچه‌های محله‌اش با بلوک‌های سیمانی و سیم‌خاردار ایجاد شده است. خانه او تنها از طریق ایست بازرسی ۱۶۰ قابل دسترسی است، گذرگاهی که اغلب بدون هشدار بسته می‌شود و ساکنان را سرگردان می‌کند. این مبارزه روزمره یک حادثه منفرد نیست، بلکه نمونه‌ای کوچک از محاصره سیستماتیک فلسطینیان در سراسر کرانه باختری است که در آن زیرساخت‌های نظامی عملاً امکان یک زندگی عادی و پیوسته را از بین برده است.

داده‌ها ابعاد هولناک این کنترل را آشکار می‌کنند؛ آمارهای سازمان ملل در دسامبر ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که حداقل ۹۲۵ ایست بازرسی ثابت و موقت، راه‌بند و تپه‌های خاکی، این سرزمین را تکه‌تکه کرده‌اند. تحقیقات ۱۸ ماهه «وایر»، «لایت‌هاوس ریپورتس» و شرکای آن‌ها، ۲.۶ میلیارد پینگ جی‌پی‌اس را تحلیل کرده و بیش از ۸۰۰ مانع حرکتی را تأیید کرده‌اند. یک مسافر معمولی در کرانه باختری سالانه حدود ۷۷ ساعت را به دلیل این تأخیرها از دست می‌دهد و برخی مسیرها بیش از دو برابر زمان معمول زمان می‌برند. همان‌طور که یکی از ساکنان اشاره کرد، فشار روانی این انسداد مداوم و غیرقابل پیش‌بینی عمیق است و بسیاری را به تردید در مورد آینده خود در منطقه واداشته است.

تاریخچه این تکه‌تکه شدن ریشه در دهه‌ها سیاست‌گذاری دارد که از محدودیت‌های دوران استعمار بریتانیا تا سیستم‌های مجوز پس از ۱۹۴۸ و تقسیمات اداری پس از اسلو تکامل یافته است. خلیل تفکجی، نقشه‌بردار، توضیح می‌دهد که هدف استراتژیک این ایست‌های بازرسی، تکه‌تکه کردن عمدی فضا است که هر شهر را مجبور می‌کند به درون خود فرو رود. این لایه‌بندی کنترل، کرانه باختری را از یک سرزمین منسجم به مجموعه‌ای از کانتون‌های ایزوله تبدیل کرده است که در آن حرکت، امتیازی است که توسط هوس نظامی اعطا یا سلب می‌شود، نه یک حق اساسی برای ۳.۵ میلیون ساکن فلسطینی.

پیامدهای این سیستم ویرانگر است و بر آموزش، اشتغال و انسجام خانواده تأثیر می‌گذارد. تحقیقات نشان می‌دهد که ۳۰ درصد از ساکنان کرانه باختری به دلیل تأخیر در ایست‌های بازرسی از ادامه یا تکمیل تحصیلات دانشگاهی بازمانده‌اند، در حالی که بیش از یک نفر از هر ده نفر مجبور به جابجایی محل سکونت خود برای فرار از این محیط خفقان‌آور شده‌اند. هزینه اقتصادی نیز به همان اندازه شدید است، زیرا کسب‌وکارها با زنجیره‌های تأمین غیرقابل پیش‌بینی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و کارگران روزانه ساعت‌ها بهره‌وری خود را از دست می‌دهند که این امر فقر و بی‌ثباتی را در میان جمعیت فلسطینی عمیق‌تر می‌کند.

با نگاه به آینده، کارشناسان هشدار می‌دهند که شتاب این اقدامات از سال ۲۰۲۳ نشان‌دهنده تغییری دائمی به سمت انزوای کامل سرزمینی است. با پیچیده‌تر و فراگیرتر شدن زیرساخت‌های کنترل، امکان تشکیل یک دولت مستقل فلسطینی همچنان کمرنگ‌تر می‌شود. بدون مداخله بین‌المللی برای برچیدن این موانع، واقعیت روزمره برای میلیون‌ها نفر همچنان با مبارزه برای حرکت، اتلاف وقت و فرسایش سیستماتیک بافت اجتماعی و اقتصادی‌شان تعریف خواهد شد و نسلی را با میراثی از حبس دائمی تنها خواهد گذاشت.