معیارهای عربستان برای تصمیم‌گیری درباره سرنوشت رویدادهای ورزشی

تهران، ۸ آبان (اوپا) — ورزش بین‌المللی در سال‌های اخیر بیش از گذشته به سیاست، اقتصاد و رقابت برای کسب اعتبار جهانی گره خورده است. کشورها برای میزبانی رویدادهای بزرگ، از مسابقات فوتبال و تنیس تا رقابت‌های بوکس و گلف، سرمایه‌گذاری‌های کلانی انجام می‌دهند؛ سرمایه‌گذاری‌هایی که قرار است علاوه بر درآمدزایی، تصویری امن، باثبات و جذاب از کشور میزبان به جهان ارائه کند. اما وقتی شرایط امنیتی تغییر می‌کند، این پروژه‌ها با پرسشی اساسی روبه‌رو می‌شوند؛ اینکه آیا حفظ برنامه مسابقات و قراردادهای تجاری همچنان اولویت دارد یا امنیت ورزشکاران، تماشاگران و برگزارکنندگان بر همه ملاحظات دیگر مقدم است؟ با این مقدمه قرار است سراغ موضوع میزبانی‌های عربستان سعودی و شرایط حال حاضر آن بپردازیم.

تحولات اخیر در عربستان سعودی، این پرسش را بار دیگر به مرکز توجه آورده است. در شرایطی که حملات منتسب به حوثی‌های یمن نگرانی‌های امنیتی را در این کشور افزایش داده و فعالیت فرودگاه بین‌المللی ریاض را مختل کرده، برخی رویدادهای ورزشی با تغییر برنامه مواجه شده‌اند؛ از جمله مسابقات داخل سالن ریاض که با تغییر برنامه و تعویق چند ماهه مواجه شد. در عین حال، درباره سرنوشت مهم‌ترین رویداد فوتبالی قاره آسیا هنوز تصمیم قطعی اعلام نشده است.

سیکس کینگز اسلم؛ تغییر برنامه یک رویداد چندمیلیون‌دلاری

مسابقات نمایشی تنیس «سیکس کینگز اسلم» قرار بود از ۲۱ تا ۲۴ اکتبر در ریاض برگزار شود؛ رویدادی که با حضور ستاره‌های سرشناس تنیس جهان و پرداخت جوایز و مبالغ چشمگیر به بازیکنان، به یکی از ابزارهای مهم عربستان برای جذب توجه جهانی در ورزش تبدیل شده است.

با این حال، برگزارکنندگان اعلام کردند که این مسابقات به ۲۷ تا ۳۰ دسامبر موکول شده است. در بیانیه رسمی، دلیل تصمیم، چالش‌های اجرایی و لجستیکی و تأثیر احتمالی آنها بر کیفیت تجربه تماشاگران عنوان شد. این اعلام در شرایطی صورت گرفت که حملات اخیر به عربستان، نگرانی‌ها درباره امنیت این کشور را افزایش داده و فرودگاه بین‌المللی ریاض نیز با اختلال در فعالیت روبه‌رو شده بود.

در این میان، باید میان دلیل رسمی اعلام‌شده از سوی برگزارکنندگان و زمینه امنیتی تصمیم تفاوت قائل شد. برگزارکنندگان رسماً از چالش‌های اجرایی و لجستیکی سخن گفته‌اند؛ در حالی که نمی‌توان نگرانی امنیتی را نادیده گرفت، چراکه هم‌زمانی تصمیم با تحولات امنیتی منطقه، پرسش‌هایی جدی درباره نقش این شرایط در ارزیابی برگزارکنندگان ایجاد می‌کند.

اهمیت این ماجرا فقط در جابه‌جایی تاریخ یک تورنمنت تنیس نیست. سیکس کینگز اسلم، برخلاف مسابقات رسمی تور حرفه‌ای، رویدادی نمایشی است که جذابیت اصلی آن تا حد زیادی به حضور ستاره‌های بزرگ و مبالغ مالی قابل‌توجه وابسته است. در چنین رویدادی، برگزارکنندگان باید علاوه بر امنیت، درباره سفر بازیکنان، امکان حضور تماشاگران، تعهدات تجاری، برنامه‌های تبلیغاتی و هزینه‌های تغییر زمان مسابقات نیز تصمیم بگیرند.

اما همین‌جا یک پرسش مهم مطرح می‌شود؛ اگر شرایط برای برگزاری یک رویداد به اندازه‌ای نامطمئن باشد که تغییر برنامه آن ضروری تشخیص داده شود، آیا سایر رویدادهای ورزشی همان کشور نیز باید با همان معیارها ارزیابی شوند؟

جام ملت‌های آسیا؛ تصمیمی که هنوز گرفته نشده است

این پرسش در مورد جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ رقابتی که قرار است از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ در عربستان برگزار شود و نخستین میزبانی این کشور از مهم‌ترین تورنمنت ملی فوتبال آسیا به شمار می‌رود.

عربستان برای برگزاری این مسابقات برنامه‌ریزی گسترده‌ای انجام داده و میزبانی جام ملت‌ها را بخشی از مسیر خود برای تثبیت جایگاهش در ورزش بین‌المللی می‌داند؛ مسیری که میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ نیز یکی از نقاط اصلی آن است.

با این حال، افزایش نگرانی‌های امنیتی، آینده برگزاری مسابقات طبق برنامه را به موضوعی قابل بحث تبدیل کرده است. رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرده که این نهاد برای تصمیم‌گیری عجله‌ای ندارد و وضعیت منطقه را زیر نظر خواهد گرفت. به گفته او، در صورت ضرورت، انتقال جام ملت‌ها به سال ۲۰۲۸ نیز یکی از گزینه‌هاست؛ اما در شرایط فعلی، برنامه مسابقات تغییر نکرده است.

بنابراین، برخلاف آنچه ممکن است از برخی روایت‌ها برداشت شود، تعویق جام ملت‌های آسیا هنوز تصمیم قطعی AFC نیست. موضوع در مرحله ارزیابی شرایط قرار دارد و کنفدراسیون باید درباره ادامه برنامه‌ریزی یا ضرورت تغییر آن تصمیم بگیرد. اگرچه ماهیت مسابقات، قراردادها، تعداد شرکت‌کنندگان، امکان جابه‌جایی و هزینه‌های لغو یا تعویق، در این تصمیم ایفای نقش خواهند کرد.

امنیت، اقتصاد و هزینه‌ای که دیده نمی‌شود

برگزاری رویدادهای بزرگ ورزشی فقط به آماده‌بودن ورزشگاه‌ها و امکانات فنی وابسته نیست. امنیت مسیرهای پروازی، امکان ورود و خروج تیم‌ها، فعالیت فرودگاه‌ها، پوشش بیمه‌ای، آمادگی نیروهای امدادی و انتظامی و اطمینان خاطر شرکت‌کنندگان، همگی بخشی از الزامات میزبانی هستند.

از سوی دیگر، تعویق یا لغو یک رویداد بزرگ می‌تواند هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد. قراردادهای پخش تلویزیونی، حقوق اسپانسرها، رزرو هتل‌ها، بلیت‌فروشی، هزینه سفر ورزشکاران و تعهدات مالی برگزارکنندگان، با تغییر برنامه تحت تأثیر قرار می‌گیرند. برای کشوری که از طریق میزبانی رویدادهای ورزشی به دنبال تقویت اعتبار بین‌المللی و توسعه صنعت گردشگری است، تصمیم به تعویق مسابقات می‌تواند فراتر از یک تغییر تقویمی باشد. چنین تصمیمی ممکن است بر اعتماد سرمایه‌گذاران و شرکای تجاری اثر بگذارد؛ اما در مقابل، اصرار بر برگزاری مسابقات در شرایطی که ارزیابی‌های امنیتی آن را پرخطر تشخیص می‌دهند، می‌تواند هزینه‌های انسانی و اعتباری بسیار بزرگ‌تری ایجاد کند.

از این منظر، تصمیم درست الزاماً آن نیست که مسابقات برگزار شوند یا به تعویق بیفتند؛ بلکه تصمیم درست، تصمیمی است که بر پایه ارزیابی معتبر خطر، مسئولیت‌پذیری برگزارکنندگان و شفافیت در اعلام دلایل اتخاذ شود.

منافع اقتصادی می‌توانند در تعیین زمان و شیوه برگزاری یک رویداد نقش داشته باشند، اما نباید جایگزین ارزیابی امنیتی شوند. به همان اندازه، استناد به امنیت نیز نباید به عبارتی کلی و غیرقابل بررسی تبدیل شود که بدون توضیح کافی، هر تصمیمی را توجیه کند.

آیا معیارهای امنیتی برای همه یکسان است؟

اصل بحث در مورد عربستان این نیست که چرا یک رویداد به تعویق افتاده و رویدادی دیگر هنوز طبق برنامه پیش می‌رود؛ زیرا ممکن است میان این مسابقات تفاوت‌های مهمی وجود داشته باشد. مسئله این است که چه نهادی، بر اساس چه اطلاعاتی و با چه شاخص‌هایی درباره میزان خطر تصمیم می‌گیرد.

با این حال، اگر معیارهای امنیتی قرار است مبنای تصمیم‌گیری باشند، باید مشخص شود چه سطحی از خطر قابل قبول است، چه شرایطی موجب تعلیق یا تغییر برنامه می‌شود و آیا ارزیابی‌ها در بازه‌های زمانی مشخص به‌روزرسانی خواهند شد. آن هم در ساختاری چون AFC که چند ماه پیش تصمیم گرفت به دلیل خطر ازسرگیری جنگ در ایران، میزبانی تمام تیم‌های ایرانی را لغو کند، اما این شرایط باوجود وضعیت جنگی، برای عربستان در نظر گرفته نمی‌شود.

در چنین شرایطی، شفافیت AFC اهمیت ویژه‌ای دارد. این کنفدراسیون باید بتواند توضیح دهد که در ارزیابی امنیت جام ملت‌های آسیا چه عواملی را در نظر می‌گیرد، مسئولیت ارزیابی با کدام نهادهاست و چه شرایطی می‌تواند تصمیم به تغییر برنامه را ضروری کند. اعلام اینکه مسابقات فعلاً طبق برنامه پیش می‌روند، به‌تنهایی پاسخ کاملی به این پرسش‌ها نیست.