ژنرال بازنشسته‌ای که نیروها را در عراق هدایت می‌کرد، هشدار داد خروج آمریکا ممکن است راه را برای ایران و داعش باز کند

ایالات متحده به طور رسمی آخرین یگان‌های نظامی خود را از عراق خارج کرده است که به معنای پایان حضور دو دهه‌ای است که با تهاجم سال ۲۰۰۳ آغاز شد. این خروج تاریخی در میان یک فضای ژئوپلیتیک بی‌ثبات رخ می‌دهد که با تنش‌های منطقه‌ای جاری میان آمریکا، اسرائیل و ایران مشخص می‌شود. در حالی که دولت عراق این خروج را به عنوان بازگرداندن حاکمیت ملی جشن می‌گیرد، کارشناسان امنیتی و فرماندهان نظامی سابق نگرانی‌های عمیقی را در مورد احتمال ایجاد خلأ قدرت که می‌تواند منطقه را بی‌ثبات کند، ابراز می‌دارند.

سپهبد بازنشسته اچ.آر. مک‌مستر، فرمانده کهنه‌کاری که در عراق خدمت کرده و بعداً به عنوان مشاور امنیت ملی فعالیت داشت، تردیدهای جدی در مورد زمان‌بندی این خروج ابراز کرده است. مک‌مستر در مصاحبه‌ای اخیر گفت: «فکر نمی‌کنم زمان مناسبی باشد»، و استدلال کرد که این خروج خطر تقویت نفوذ ایران و تضعیف پیشرفت‌های شکننده علیه داعش را به همراه دارد. او تأکید کرد که حضور آمریکا برای جمع‌آوری اطلاعات و ارائه پشتیبانی حیاتی به نیروهای عراقی که هنوز برای مهار عناصر افراطی و شبه‌نظامیان خارج از کنترل دولت مرکزی تلاش می‌کنند، بسیار مهم بوده است.

زمینه تاریخی این درگیری با رنج‌های انسانی عظیم و آشوب‌های ساختاری همراه است. از زمان تهاجم اولیه به رهبری آمریکا، عراق سال‌ها خشونت فرقه‌ای و شورش را تحمل کرده است. طبق داده‌های سازمان «عراق بادی کانت» مستقر در بریتانیا، حداقل ۲۰۰ هزار غیرنظامی عراقی در طول این درگیری جان خود را از دست داده‌اند و میلیون‌ها نفر دیگر از خانه‌های خود آواره شده‌اند. این میراث جنگ همچنان ویژگی تعیین‌کننده چشم‌انداز سیاسی عراق است و تلاش‌های این کشور برای گذار به سوی آینده‌ای باثبات و مستقل، بدون مداخله نظامی خارجی را پیچیده می‌کند.

پیامدهای این خروج بسیار فراتر از مرزهای عراق گسترش می‌یابد و تهدیدی برای تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه است. ناظران بیم آن دارند که بدون حضور نظامی آمریکا، شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران بتوانند نفوذ خود را بیش از پیش تثبیت کنند و عملاً اقتدار بغداد و ثبات منطقه‌ای را به چالش بکشند. علاوه بر این، احتمال ظهور مجدد داعش همچنان یک نگرانی عمده است، زیرا این گروه همچنان از شکاف‌های امنیتی در مناطقی که کنترل دولت ضعیف است، بهره‌برداری می‌کند. جامعه بین‌المللی اکنون از نزدیک نظاره‌گر است که آیا ارتش عراق می‌تواند بدون پشتیبانی لجستیکی و تاکتیکی نیروهای آمریکایی، امنیت را حفظ کند.

در نگاه به آینده، چشم‌انداز عراق در حالی که در ساختار امنیتی پس از آمریکا حرکت می‌کند، همچنان متزلزل است. تحلیل‌های کارشناسی نشان می‌دهد که موفقیت این گذار به شدت به توانایی دولت عراق در یکپارچه‌سازی دستگاه امنیتی و مقاومت در برابر فشارهای خارجی بستگی دارد. در حالی که مک‌مستر امیدوار است نیروهایی که زمانی فرماندهی آن‌ها را بر عهده داشت با افتخار به مأموریت خود نگاه کنند، واقعیت‌های ژئوپلیتیک نشان می‌دهد که پیامدهای بلندمدت این خروج با نحوه مدیریت امنیت داخلی عراق و تعامل با پویایی‌های پیچیده و اغلب خصمانه منطقه‌ای در سال‌های آینده تعریف خواهد شد.