نیروهای کرد عراق در پی خروج آمریکا به عصر جدیدی می‌نگرند

نیروهای کرد عراق پس از پایان رسمی عملیات ۱۲ ساله «عزم راسخ» به رهبری ایالات متحده، وارد دوره‌ای تحول‌آفرین شده‌اند. روز چهارشنبه، ایالات متحده خروج نهایی نیروهای نظامی خود از عراق را اعلام کرد که به معنای پایان کارزار طولانی‌مدت علیه داعش است. این خروج که با هماهنگی شرکای بین‌المللی و بر اساس ضرب‌الاجل تعیین‌شده میان واشنگتن و بغداد صورت گرفت، چشم‌انداز امنیتی منطقه نیمه‌خودمختار کردستان را که مدت‌ها برای دفاع از خود به حمایت ائتلاف متکی بود، به طور بنیادین تغییر داده است.

در اقدامی مهم برای تحکیم نهادی، دولت اقلیم کردستان (KRG) تنها چند روز پیش از خروج نیروهای ائتلاف، از ادغام جناح‌های مسلح خود خبر داد. نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، بر ضرورت وجود یک ساختار فرماندهی واحد تأکید کرد و گفت: «کردستان به یک نیرو، یک وزارتخانه و یک فرماندهی نیاز دارد.» این ادغام، شبه‌نظامیان وابسته به حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK) را تحت یک ساختار واحد قرار می‌دهد تا پیشمرگه را از مداخلات سیاسی مصون نگه دارد و جایگاه حقوقی اربیل را در برابر دولت فدرال بغداد تقویت کند.

از نظر تاریخی، پیشمرگه تحت فرماندهی‌های دوشاخه فعالیت می‌کرد که بازتابی از رقابت‌های سیاسی عمیق میان KDP و PUK بود. تحلیلگرانی مانند زیدون الکنانی معتقدند که اگرچه این یکپارچه‌سازی گامی مثبت برای ثبات است، اما آزمون اصلی این است که آیا این نیروها می‌توانند واقعاً از وفاداری‌های حزبی مستقل بمانند یا خیر. سپهبد بازنشسته جبار یاور هشدار داد که اختلافات سیاسی جاری در مورد حکمرانی و روابط فدرال، در صورت سطحی ماندن ادغام، همچنان می‌تواند به ساختارهای نظامی نفوذ کند.

خروج نیروهای آمریکایی نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان جمعیت کرد در مورد امنیت آینده‌شان ایجاد کرده است. کارشناسان اشاره می‌کنند که ایالات متحده به مدت سه دهه ضامن حیاتی ثبات برای منطقه کردستان بوده و خروج آن، همراه با حذف سامانه‌های پدافند هوایی پیشرفته، اربیل را در برابر تهدیدات منطقه‌ای آسیب‌پذیر کرده است. در حالی که مقامات اقلیم کردستان اصرار دارند که برای مقابله با چالش‌های امنیتی به طور مستقل آمادگی دارند، از دست دادن زیرساخت‌های نظامی آمریکا حس ناامنی ملموسی را در مورد حفاظت بلندمدت از منطقه ایجاد کرده است.

در نگاه به آینده، اقلیم کردستان به سمت راهبرد هماهنگی بیشتر با دولت فدرال عراق حرکت می‌کند. رهبرانی مانند مسعود بارزانی بر تعهد به تلاش‌های مشترک علیه تهدیدات مشترک، از جمله بقایای داعش، تأکید کرده‌اند. تحلیلگران معتقدند که موفقیت این عصر جدید به جایگزینی اتکای نظامی خارجی با گفتگوی داخلی و حاکمیت قانون بستگی دارد. اگر بغداد و اربیل بتوانند با موفقیت از این اختلافات قانون اساسی عبور کنند، ممکن است عراقی باثبات‌تر و مستقل‌تر ایجاد کنند، هرچند این گذار همچنان با پتانسیل بی‌ثباتی همراه است.