خروج ارتش آمریکا از عراق پس از بیش از دو دهه اشغال

ارتش ایالات متحده به طور رسمی نیروهای خود را از عراق خارج کرد که به حضور ۲۳ ساله این کشور از زمان تهاجم سال ۲۰۰۳ پایان داد. این خروج، نقطه پایانی بر تاریخ پیچیده‌ای از شورش‌ها، جنگ‌های داخلی و ظهور قدرت‌های منطقه‌ای است که مأموریت تحت رهبری آمریکا برای ایجاد ثبات در عراق را به پایان می‌رساند. تخلیه نهایی پایگاه هوایی اربیل در منطقه کردستان نشان‌دهنده یک چرخش راهبردی است، زیرا ائتلاف ضد داعش مقر خود را به اردن منتقل کرده و عملیات‌های ضد تروریستی خود را در سوریه همسایه ادامه می‌دهد.

دونالد ترامپ این خروج را یک پیروزی خواند و آن را سفری بسیار پرهزینه به جهنم توصیف کرد. در بغداد، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، دو روز تعطیل رسمی را به عنوان 'روز حاکمیت' اعلام کرد و بر مرحله جدیدی از قدرت نهادی و مشارکت‌های متوازن تأکید ورزید. اگرچه آمار دقیق حساس است، اما ارتش آمریکا تا اوایل امسال حدود ۱۵۰۰ پرسنل در منطقه کردستان داشت. مقامات عراقی از جمله صباح النعمان، سخنگوی نیروهای مسلح، تأیید کردند که اگرچه چتر ائتلاف در حال بسته شدن است، عراق فعالانه در حال بررسی توافقات نظامی دوجانبه برای تضمین همکاری‌های امنیتی مستمر است.

زمینه تاریخی این خروج به تهاجم سال ۲۰۰۳ بازمی‌گردد که صدام حسین را سرنگون کرد؛ رویدادی که ناخواسته راه را برای نفوذ قابل توجه ایران در امنیت و سیاست عراق باز کرد. آمریکا پیش‌تر در سال ۲۰۱۱ خارج شده بود، اما در سال ۲۰۱۴ به دعوت دولت عراق برای مبارزه با گسترش سرزمینی داعش بازگشت. پس از شکست سرزمینی داعش در سال ۲۰۱۷، مأموریت به نقش آموزشی و اشتراک اطلاعات تغییر یافت. این چرخه مداخله و خروج، بازتابی از ماهیت بی‌ثبات چشم‌انداز پس از صدام در عراق است که همچنان با تنش‌های فرقه‌ای و رقابت‌های قدرت منطقه‌ای مشخص می‌شود.

پیامدهای خروج آمریکا عمیق است، به‌ویژه برای رهبران کرد که از آسیب‌پذیری بیشتر در برابر شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران هراس دارند. با وجود تلاش‌های دولت مرکزی برای تشکیل تیپ‌های مشترک عراقی-کردی برای مقابله با هسته‌های خفته داعش، نگرانی‌ها در مورد حفاظت از مناطق شمالی باقی است. علاوه بر این، آمریکا از طریق فدرال رزرو نفوذ قابل توجهی بر اقتصاد عراق دارد؛ موضوعی که مورد اعتراض شبه‌نظامیان قدرتمند تحت حمایت ایران است که معتقدند حاکمیت واقعی نیازمند استقلال اقتصادی کامل است. در همین حال، عراق در حال مذاکره برای خروج تدریجی نیروهای نظامی ترکیه از چندین پایگاه در شمال است.

در نگاه به آینده، ثبات عراق به توانایی آن در مدیریت امنیت داخلی بدون حضور مستقیم نظامی آمریکا بستگی دارد. در حالی که بغداد آرامش نسبی و توسعه شهری را تجربه می‌کند، میراث تهاجم—شامل کشته شدن حداقل ۲۰۰ هزار غیرنظامی—همچنان زخمی عمیق است. کارشناسان معتقدند آینده با موفقیت عراق در خلع سلاح شبه‌نظامیان غیردولتی و مدیریت منافع رقیب ایران، ترکیه و ایالات متحده تعریف خواهد شد. گذار به یک رابطه دوجانبه، آزمونی حیاتی برای حاکمیت عراق است، در حالی که این کشور تلاش می‌کند از سایه تاریخ پرآشوب اخیر خود عبور کند.