با خروج آخرین نیروهای آمریکایی از عراق، نگرانی کردها افزایش و شبه‌نظامیان جشن می‌گیرند

ارتش ایالات متحده رسماً به ماموریت ۱۲ ساله خود در عراق پایان داد و آخرین گروه از نیروهای آمریکایی روز چهارشنبه از یک پایگاه هوایی در منطقه کردنشین شمال عراق خارج شدند. این عقب‌نشینی پایان حضور نظامی طولانی‌مدتی است که به عنوان کارزاری علیه گروه دولت اسلامی (داعش) آغاز شد و در میان چشم‌اندازهای ژئوپلیتیک متغیر تکامل یافت. این خروج که بر اساس توافق دو سال پیش بین بغداد و واشنگتن نهایی شد، در دوره‌ای از تلاطم منطقه‌ای رخ می‌دهد که با درگیری‌های جاری بین ایالات متحده و ایران مشخص شده و اغلب به خاک عراق کشیده شده است.

شان پارنل، سخنگوی پنتاگون، این خروج را یک انتقال منظم توصیف کرد و تاکید کرد که این ماموریت با موفقیت داعش را به عنوان یک تهدید نظامی سازمان‌یافته شکست داده است. وی خاطرنشان کرد که ایالات متحده به سمت یک رابطه امنیتی دوجانبه عادی حرکت خواهد کرد و اطلاعات و آموزش‌های هدفمند ارائه خواهد داد. علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، این رویداد را نقطه عطفی برای حاکمیت ملی خواند و اظهار داشت که کشور اکنون وارد مرحله‌ای شده که با قدرت نهادی و تصمیم‌گیری واحد تعریف می‌شود. با وجود این خوش‌بینی رسمی، دولت در رعایت ضرب‌الاجل‌های خود برای خلع سلاح شبه‌نظامیان قدرتمند تحت حمایت ایران که خارج از کنترل دولت فعالیت می‌کنند، با مشکل مواجه بوده است.

تاریخچه دخالت ایالات متحده در عراق پیچیده است و از تهاجم سال ۲۰۰۳ تا خروج سال ۲۰۱۱ و بازگشت بعدی در سال ۲۰۱۴ برای مبارزه با ظهور داعش را در بر می‌گیرد. در حالی که این گروه افراطی به هسته‌های خفته پراکنده تقلیل یافته است، خلأ امنیتی ناشی از خروج نیروها همچنان محل بحث است. دولت عراق در ابتدا خروج را به خلع سلاح گروه‌های مسلح غیردولتی تا ۳۰ سپتامبر پیوند داده بود، اما نخست‌وزیر الزیدی از آن زمان این ضرب‌الاجل را به ژوئن ۲۰۲۷ تمدید کرده است که نشان‌دهنده دشواری مدیریت این جناح‌های بانفوذ است.

پیامدهای این عقب‌نشینی به طور نابرابر در سراسر کشور احساس می‌شود. در حالی که شبه‌نظامیان متحد ایران این خروج را به عنوان پیروزی برای حاکمیت و ضربه‌ای به اشغال جشن گرفته‌اند، منطقه کردستان با اضطراب قابل توجهی روبرو است. مقامات کرد گزارش می‌دهند که قلمرو آن‌ها در جریان خصومت‌های منطقه‌ای اخیر بیش از ۱۰۰۰ حمله پهپادی و موشکی بالستیک را تحمل کرده است. حذف سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا باعث شده که این منطقه احساس آسیب‌پذیری کند و وزارت پیشمرگه نگرانی شدید خود را از فقدان تضمین‌های امنیتی در برابر تهدیدات خارجی مداوم ابراز کرده است.

با نگاه به آینده، تحلیلگران معتقدند که خروج آمریکا ممکن است بلافاصله چشم‌انداز امنیتی را تغییر ندهد، زیرا حضور آمریکا قبلاً به میزان قابل توجهی کاهش یافته بود. با این حال، ثبات بلندمدت عراق به شدت به توانایی دولت در ادغام یا خنثی‌سازی شبه‌نظامیان غیردولتی بستگی دارد. در حالی که ایالات متحده تمرکز استراتژیک خود را به سمت آسیا تغییر می‌دهد، موفقیت این انتقال با این معیار سنجیده خواهد شد که آیا عراق می‌تواند حاکمیت خود را بدون بازگشت به چرخه خشونت‌های فرقه‌ای یا تبدیل شدن به میدان نبرد نیابتی برای قدرت‌های منطقه‌ای حفظ کند.