توافق حاکمیت چاگوس میان بریتانیا و موریس به دلیل ترس از تأخیرهای بیشتر متوقف شد

معاهده مورد انتظار برای بازگرداندن مجمع‌الجزایر چاگوس به موریس که در مه ۲۰۲۵ امضا شد، همچنان در بلاتکلیفی دیپلماتیک باقی مانده و چاگوسی‌های آواره را در مسابقه‌ای ناامیدکننده با زمان قرار داده است. برای بازماندگان مسن اخراج اجباری بین سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۷۳، عدم اجرای این توافق به معنای محو شدن رویای بازگشت به سرزمین مادری پیش از مرگ است. اگرچه این معاهده برای بازگرداندن حاکمیت موریس و در عین حال حفظ پایگاه نظامی بریتانیا و آمریکا در دیه‌گو گارسیا طراحی شده بود، مخالفت‌های سیاسی، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، عملاً روند قانون‌گذاری را متوقف کرده است.

الیویه بانکول از گروه پناهندگان چاگوس بر هزینه انسانی این تأخیرها تأکید می‌کند و اشاره دارد که ساکنان اصلی اکنون بین ۵۸ تا ۱۰۰ سال سن دارند. با وجود نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری در سال ۲۰۱۹ و حکم دادگاه بین‌المللی حقوق دریاها در سال ۲۰۲۱ که حقوق آن‌ها را تأیید می‌کند، مسیر قانونی در بریتانیا به بن‌بست خورده است. در ماه آوریل، دولت بریتانیا تأیید کرد که لایحه اجرای لازم در طول دوره پارلمانی ۲۰۲۴-۲۶ تصویب نشده و این توافق را تا اواخر سال ۲۰۲۵ بدون قدرت قانونی باقی گذاشته است.

زمینه تاریخی این مناقشه به سال ۱۹۶۵ برمی‌گردد، زمانی که بریتانیا مجمع‌الجزایر را از موریس جدا کرد تا یک حضور نظامی استراتژیک ایجاد کند. بین سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۷۳، حدود ۱۴۰۰ تا ۱۷۰۰ نفر از ساکنان به زور اخراج شدند و دیاسپورایی پراکنده در موریس، سیشل و بریتانیا ایجاد کردند. این جابجایی نه تنها آن‌ها را از زمین‌هایشان محروم کرد، بلکه هویت فرهنگی‌شان را نیز شکست و منجر به مبارزات مداوم برای حفظ زبان کرئول و سنت‌های منحصربه‌فردشان شد که محققانی مانند کریسیل وونگ-هانگ-سان معتقدند به طور فزاینده‌ای در معرض خطر فراموشی ابدی قرار دارند.

پیامدهای این بن‌بست عمیق است و نه تنها بر جمعیت آواره، بلکه بر ثبات ژئوپلیتیک اقیانوس هند نیز تأثیر می‌گذارد. در حالی که دولت موریس به گفتگوهای دیپلماتیک خصوصی با لندن ادامه می‌دهد، شکاف‌های داخلی در میان جامعه چاگوسی‌ها پدیدار شده است. برخی جناح‌ها، با حمایت نهادهای سیاسی مانند «رفرم یوکی»، از مسیر اسکان متفاوتی تحت حاکمیت بریتانیا به جای موریس حمایت می‌کنند که این امر جبهه متحدی را که گروه پناهندگان چاگوس دهه‌ها علیه حقوق بین‌الملل حفظ کرده بود، پیچیده می‌کند.

با نگاه به آینده، کارشناسان معتقدند که سرنوشت مجمع‌الجزایر به فشار دیپلماتیک پایدار و سطح بالا بستگی دارد، نه حرکات نمادین. برونو دونات، مشاور، تأکید می‌کند که موریس باید از روابط خود با اتحادیه آفریقا و کشورهای مشترک‌المنافع برای اجبار به حل و فصل استفاده کند. در نهایت، فوریت همچنان بشردوستانه است؛ زیرا با کاهش نسل قدیمی، فرصت برای بازگشت معنادار در حال بسته شدن است. اینکه آیا بریتانیا و آمریکا می‌توانند منافع نظامی استراتژیک خود را با حقوق اساسی بشر مردم چاگوس آشتی دهند، همچنان پرسش اصلی این مبارزه طولانی است.