انتخابات فشرده برزیل؛ آزمونی برای بلوک حامی ترامپ در آمریکای لاتین

برزیل روز یکشنبه در حالی به پای صندوق‌های رأی می‌رود که انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور میان لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای ۸۰ ساله، و فلاویو بولسونارو، رقیب راست افراطی، به رقابتی بسیار فشرده تبدیل شده است. در حالی که منطقه آمریکای لاتین تحت نفوذ دونالد ترامپ به سمت سیاست‌های ایالات متحده متمایل شده، برزیل به عنوان یک استثنای استراتژیک باقی مانده است. تحلیلگران معتقدند نتیجه این انتخابات تعیین می‌کند که آیا این کشور همچنان به استقلال راهبردی خود پایبند می‌ماند یا به ائتلاف «سپر قاره آمریکا» می‌پیوندد؛ بلوکی متشکل از ۱۵ کشور که با دستور کار امنیتی و اقتصادی واشنگتن همسو هستند.

رقابت انتخاباتی بسیار نزدیک است و نظرسنجی‌ها حاکی از برابری آرای دو نامزد است. در حالی که لولا به دنبال چهارمین دوره غیرمتوالی ریاست‌جمهوری است، فلاویو بولسونارو، فرزند رئیس‌جمهور سابق ژائیر بولسونارو، با بهره‌گیری از پایگاه رأی پدرش و احساسات ضد لولا، چالش جدی ایجاد کرده است. ترامپ علناً به موفقیت نامزدهای مورد حمایت خود در سراسر آمریکای لاتین افتخار کرده و این چرخش منطقه‌ای را پیروزی برای «جنگ علیه مواد مخدر» و تلاش‌هایش برای تأمین مواد معدنی حیاتی می‌داند که آن را برای مقابله با نفوذ چین در نیمکره غربی ضروری می‌بیند.

از لحاظ تاریخی، برزیل به عنوان یک قدرت منطقه‌ای قادر به مقاومت در برابر فشارهای ایالات متحده بوده است، پویایی که با پیروزی بولسونارو می‌تواند به کلی تغییر کند. فضای سیاسی فعلی با شکافی عمیق تعریف می‌شود: لولا از حاکمیت ملی دفاع کرده و از «عقده حقارت» رهبرانی که به ائتلاف تحت رهبری آمریکا می‌پیوندند انتقاد می‌کند، در حالی که بولسونارو وعده رویکرد «مشت آهنین» در برابر جرم و جنایت و ادغام نزدیک‌تر با واشنگتن را می‌دهد. این تقابل ایدئولوژیک در بستری از چالش‌های اقتصادی داخلی، از جمله بدهی خانوارها و اتهامات فساد که هر دو اردوگاه سیاسی را درگیر کرده، رخ می‌دهد.

پیامدهای این انتخابات بسیار فراتر از مرزهای برزیل است. پیروزی راست افراطی به عنوان موفقیتی بزرگ برای ترامپ تلقی خواهد شد و احتمالاً پایان نفوذ چپ‌گرایان در اقتصادهای بزرگ آمریکای لاتین را رقم خواهد زد. کارشناسان هشدار می‌دهند که چنین نتیجه‌ای نه تنها منطقه را بدون قید و شرط با دیکته‌های ایالات متحده همسو می‌کند، بلکه نگرانی‌هایی را در مورد سلامت نهادهای دموکراتیک ایجاد خواهد کرد، به‌ویژه با توجه به ماهیت بحث‌برانگیز نامزدی بولسونارو که پس از محکومیت پدرش به دلیل تلاش برای کودتا پس از انتخابات ۲۰۲۲ مطرح شده است.

در چشم‌انداز آینده، غیرقابل پیش‌بینی بودن رقابت نشان می‌دهد که در صورت عدم کسب بیش از ۵۰ درصد آرا توسط هیچ‌یک از نامزدها، برگزاری دور دوم در ۲۵ اکتبر بسیار محتمل است. تحلیلگران سیاسی تأکید می‌کنند که این انتخابات همه‌پرسی درباره آینده دموکراسی در آمریکای لاتین و روابط این منطقه با قدرت‌های جهانی است. فارغ از اینکه چه کسی پیروز شود، قطبی‌شدن عمیق در میان رأی‌دهندگان برزیلی و نفوذ فشارهای ژئوپلیتیک خارجی تضمین می‌کند که این کشور در آینده قابل پیش‌بینی همچنان کانون توجه بین‌المللی باقی خواهد ماند.