خروج ائتلاف آمریکا از عراق و افزایش خطرات وجودی برای کردستان عراق

پایان ماموریت ائتلاف نظامی به رهبری آمریکا در عراق، نقطه عطفی در ژئوپلیتیک خاورمیانه است که دولت اقلیم کردستان را در اربیل آسیب‌پذیرتر کرده است. در حالی که محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر عراق، اول اکتبر را روز «حاکمیت و استقلال» نامید، مقامات کرد با انزوای فزاینده‌ای روبرو هستند. با حذف چتر امنیتی واشنگتن، اربیل اکنون با فشارهای تمرکزگرایانه بغداد و مداخلات فرامرزی همسایگان مواجه است.

کارشناسان معتقدند هدف تهران نه تهاجم مستقیم، بلکه مهار استراتژیک و فرسایش تدریجی خودمختاری کردهاست. حسام دست‌پیش، تحلیلگر امور بین‌الملل، معتقد است سیاست ایران کاهش جایگاه اقلیم از یک نهاد سیاسی به یک بدنه اداری خنثی است. صلاح‌الدین خدیو نیز هشدار می‌دهد که دوران طلایی اقلیم بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۷ به پایان رسیده و تهران به دنبال یک منطقه ضعیف و دوقطبی میان اربیل و سلیمانیه است.

شکاف داخلی میان حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی، بزرگترین آسیب‌پذیری اقلیم است. اردشیر پشنگ هشدار می‌دهد که عدم غلبه بر این اختلافات می‌تواند به فروپاشی ساختار خودمختار منجر شود. هیوا محمود عثمان تاکید می‌کند که استراتژی ایران از این عدم اتحاد بهره‌برداری می‌کند تا نفوذ سیاسی خود را گسترش دهد.

تغییر چشم‌انداز امنیتی، گروه‌های اپوزیسیون کرد ایرانی در شمال عراق را نیز به خطر انداخته است. کسری غداقی، پژوهشگر دانشگاه فلوریدای مرکزی، معتقد است با خروج آمریکا، توانایی اربیل برای محافظت از این مخالفان کاهش یافته و تهران را برای خلع سلاح و جابجایی اجباری آن‌ها جسورتر کرده است. پیش‌بینی می‌شود اربیل همچنان تحت فشار مالی بغداد و نفوذ منطقه‌ای تهران محدود باقی بماند.