Tarihçi Ruben Montoya, Hispania üzerine: 'Madenleri Roma'nın finansal belkemiğini oluşturdu, ordularını finanse etti ve para sistemini ayakta tuttu'

M.Ö. 2. yüzyıl, Roma için bir genişleme ve fetih altın çağıydı. Numantia'nın düşüşünün ardından, Roma askerleri zenginlikleri nedeniyle Hispania'ya akın etti. Ancak en değerli hazine yerin altındaydı. Tarihçi Ruben Montoya, İber Yarımadası'ndaki Roma başarılarını detaylandıran bir makale yayınlayarak, bölgenin hem Cumhuriyet hem de İmparatorluk döneminde Roma ekonomisi ve askeri makinesi için nasıl birincil motor görevi gördüğünü vurguladı.

Yunan tarihçi Polybius, M.Ö. 151'de Cartagonova madenlerini ziyaret ettiğinde, kırk bin kişinin düzenli olarak çalıştığını ve Roma halkına günlük 25.000 drahmi gelir sağladığını belirtti; bu, o dönem için devasa bir servetti. Montoya, bu madenlerin Roma'nın finansal belkemiğini oluşturduğunu, ordularını finanse ettiğini ve para birimini ayakta tuttuğunu açıklıyor. Tarihçi, maden zenginliğinin ötesinde, zeytinyağı ve şarap ticaretinin de Roma devletinin yayılmacı hırslarını besleyen ek gelir kaynakları sağladığını belirtiyor.

Roma'dan önce Kartaca, İber Yarımadası'nın stratejik önemini zaten belirlemişti. Birinci Pön Savaşı sırasında Sicilya ve Sardinya'yı kaybeden Kartaca, İberya'yı ekonomik ve askeri kurtuluşu olarak görüyordu. Her iki güç de bölgeyi finansal bir kiler olarak gördü ve bu durum, M.Ö. 197 yılına kadar Roma eyaletlerinin resmi olarak kurulmasıyla sonuçlanan acımasız bir sömürgeleşme sürecine yol açtı. Bu kontrol mücadelesi, esasen Akdeniz dünyası üzerindeki hegemonyayı güvence altına almak için gereken kaynaklar uğruna verilen bir savaştı.

M.Ö. 209'da Cartagonova'nın fethinden sonra, Roma'nın odağı kurşun ve gümüş çıkarmak için Sierra Morena bölgesine kayarken, Riotinto madenleri demir, cıva ve kalay sağladı. Bu çıkarma modeli, yükleniciler ve İtalyan girişimci topluluklar aracılığıyla dolaylı olarak yönetildi ve kamu hazinesine muazzam bir servet kazandırdı. Bu çıkarımın etkisi derindi; yerel halkı etkiledi ve Roma başkentinin ve uzak lejyonlarının doymak bilmez taleplerini karşılamak için manzarayı yeniden şekillendirdi.

M.Ö. 27'den M.S. 3. yüzyıla kadar odak noktası, 'aureus'un istikrarını garanti altına almak için altın çıkarmak amacıyla 'ruina montium' tekniğinin uygulandığı Las Médulas gibi devasa operasyonların bulunduğu kuzeydoğuya kaydı. Montoya, Hispania'nın sadece bir ganimet kaynağından İmparatorluğun ana endüstriyel motoruna dönüştüğü sonucuna varıyor. Gelecekteki arkeolojik çalışmalar, bu sömürünün boyutunu ortaya çıkarmaya devam ediyor ve Roma İmparatorluğu'nun uzun ömürlülüğünün, İber topraklarından çıkarılan maden zenginliğiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduğunu doğruluyor.