Nitin Nohria: CEO'ların ayaklarının yere basması neden bu kadar zor

Harvard İşletme Okulu'nun eski dekanı Nitin Nohria, üst düzey yöneticilerin gerçeklikle bağlarını kaybettikleri ince ve aşındırıcı süreci inceliyor. Başlangıçta mütevazı olan ancak beş yıl içinde talepkar bir lidere dönüşen bir CEO'nun kişisel gözlemi üzerinden Nohria, kurumsal güç 'balonunun' bir liderin bakış açısını nasıl kademeli olarak bozduğunu gösteriyor. Genellikle basit narsisizm ile karıştırılan bu fenomen, sıklıkla üst düzey yöneticileri çevreleyen aşırı ortamın bir yan ürünüdür; burada sürekli hürmet ve özel muamele günlük yaşamın yeni standardı haline gelir.

Nohria ve Michael Porter tarafından ortaklaşa yazılan bir çalışmadan elde edilen veriler, CEO'ların haftada ortalama 62,5 saat çalıştığını, genellikle hafta sonlarını ve tatillerini feda ettiklerini ortaya koyuyor. Bu amansız program, zor kurumsal kararlar almanın duygusal yüküyle birleştiğinde, ayrıcalıklar için psikolojik bir gerekçe oluşturuyor. Bir liderin belirttiği gibi, işin içinde yöneticilerin kendi streslerini ifade edemeden başkalarının stresini emdikleri bir 'duygusal asimetri' vardır; bu da onları lüks konaklamaları ve özel ulaşımı, muazzam kişisel fedakarlıklarının adil bir karşılığı olarak görmeye iter.

Bu gerçeklikten kopuş tamamen yeni bir durum değildir; 2002 yılında Jack Welch'in emeklilik paketi etrafında dönen ve şirket masraflarıyla karşılanan geniş kapsamlı lüksleri içeren tartışma bunun bir kanıtıdır. 2024 yılında UnitedHealthcare CEO'suna yönelik silahlı saldırı sonrasında uygulananlar gibi bazı güvenlik önlemleri gerekli olsa da, bunlar genellikle yöneticinin izolasyonuna katkıda bulunur. Nohria'nın Harvard'daki meslektaşı Rakesh Khurana bunu 'yapısal olarak indüklenmiş narsisizm' olarak tanımlıyor; burada sürekli dalkavukluk ve astların CEO'nun tercihlerine göre kendilerini yönlendirme eğilimi, gerçeklikten kopuşu neredeyse kaçınılmaz kılıyor.

Bu kopuşun sonuçları derindir, çünkü liderin çalışanlarının ve müşterilerinin yaşamlarına dair anlayışını değiştirir. Bir CEO artık kendisine yapılan olağanüstü muameleyi fark etmediğinde, etkili bir şekilde liderlik etmek için gereken empatiyi kaybetme riskiyle karşı karşıya kalır. Bu durum, iş gücünü yabancılaştırabilecek ve kötü karar almaya yol açabilecek bir kopukluk yaratır. Tehlike, bu değişimin sessiz doğasında yatar; kademeli olarak gerçekleşir, bu da liderin 'normal' algısının konumu tarafından temelden bozulduğunu fark etmesini zorlaştırır.

Bununla mücadele etmek için Nohria, yönetim kurullarının yönetici ayrıcalıklarını aktif olarak denetlemesi gerektiğini, CEO'ların ise 'gerçeği söyleyen' kişileri yetiştirmeleri ve profesyonel statülerini önemsemeyen insanlarla bağlarını korumaları gerektiğini öne sürüyor. Kendi başına araba kullanmak veya çalışan kafeteryalarında yemek yemek gibi kasıtlı olarak zahmetli yolları seçerek, liderler personellerinin gerçekliğiyle olan bağlarını koruyabilirler. Nihayetinde, alçakgönüllülüğü korumak, balondan çıkmak ve kendi davranışına dışsal, objektif bir perspektiften bakmak için sürekli ve disiplinli bir çaba gerektirir.