İsviçre buzulları bir başka rekor buz kaybı yılı daha yaşadı

İsviçre'nin buzulları, 2026 yılında toplam buz hacimlerinin %5'inden fazlasını kaybederek felaket niteliğinde bir düşüş yaşadı. Bu hızlı geri çekilme, insan kaynaklı iklim değişikliğinin tetiklediği küresel bir eğilimin parçasıdır ve araştırmacılar, bir zamanlar buzla kaplı dağ manzaralarının çıplak, kayalık alanlara dönüşümünü belgelemektedir. GLAMOS buzul izleme ağının başındaki Matthias Huss, yıllardır bu bozulmayı takip etmekte ve mevcut kayıp oranının son yıllarda gözlemlenen aşırı erime modelleriyle tutarlı olduğunu belirtmektedir.

2026 raporundaki veriler %5,5'lik bir kayba işaret ediyor; bu oran, sadece kışın daha fazla kar yağması nedeniyle 2022'deki %6'lık rekor kayıptan biraz daha düşüktür. Huss, birçok buzulun mevcut durumunu kuru ve ölü bir 'ay manzarası' olarak tanımlıyor ve geriye sadece küçük buz kalıntılarının kaldığını belirtiyor. Rhone ve Aletsch gibi en büyük buzulların bile artık rekor düzeyde erime yaşadığını vurgulayan Huss, bunun tüm bölgenin istikrarını tehdit eden benzeri görülmemiş bir değişim olduğunu ifade ediyor.

Tarihsel olarak bu buzullar, kış karlarını depolayıp Ren ve Tuna gibi önemli su yollarına kademeli olarak salarak Avrupa'nın 'su kuleleri' işlevini görmüştür. Bu doğal döngü tarım, ulaşım ve enerji üretimi için hayati öneme sahiptir. Son yazlarda, düşük nehir seviyeleri halihazırda yük taşımacılığını aksatmış ve soğutma için nehir suyuna bağımlı olan nükleer santrallerin geçici olarak kapatılmasına neden olmuştur; bu da bu buz alanlarının kritik ekonomik önemini vurgulamaktadır.

Su güvenliğinin ötesinde, buzulların kaybı ciddi jeolojik riskler oluşturmaktadır. Buzullar ve permafrost, dağ yamaçları için bir bağlayıcı görevi görür; bunlar ortadan kalktıkça, heyelan ve felaket niteliğindeki sel riski önemli ölçüde artar. Blatten köyü, yüzlerce evi gömen buzul kaynaklı bir heyelanla yok olduğu için bunun çarpıcı bir örneğidir. Nepal-Tibet sınırındaki son sel felaketi gibi benzer olaylar, istikrarsızlaşan dağ ortamlarının ölümcül potansiyelini gözler önüne sermektedir.

Geleceğe bakıldığında uzmanlar, acil iklim eylemi alınmadığı takdirde sonuçların varoluşsal olacağı konusunda uyarıyor. Matthias Huss, dağ ortamlarının her zaman dinamik olduğunu belirtse de, iklim değişikliğinin bu felaketler için kritik bir katalizör görevi gördüğünü savunuyor. Son yarım yüzyılda 1.200 küçük buzulun zaten yok olduğu göz önüne alındığında, projeksiyonlar mevcut ısınma eğilimlerinin devam etmesi halinde tüm İsviçre buzullarının bu yüzyılın sonuna kadar yok olabileceğini ve Avrupa manzarasını sonsuza dek temelden değiştireceğini gösteriyor.