Hazar Denizi'nde su seviyesi düşerken yeni adalar ortaya çıkıyor

Kazakistan kıyılarındaki hava taramaları, Kulaly Adası yakınlarında yeni adaların ortaya çıktığını göstererek dünyanın en büyük iç su kütlesi olan Hazar Denizi'ndeki endişe verici çekilmeyi gözler önüne serdi. Ortaya çıkan araziyi belgeleyen çevre aktivisti Daniyar Akimzhanov, son yıllarda bir kilometre uzunluğa varan birkaç adanın yüzeye çıktığını ve yaban domuzu ile kurt gibi hayvanların kurumuş zemin üzerinde göç etmeye başladığını belirtti.

Kazakistan Hazar Denizi Araştırma Enstitüsü verileri, deniz seviyesinin 1996'da -26,82 metre iken Temmuz 2026 itibarıyla -29,42 metre gibi benzeri görülmemiş bir düşük seviyeye gerilediğini gösteriyor. Bu çekilme, yıllık ortalama sekiz ila dokuz santimetrelik bir kayba denk geliyor ve 2000 ile 2025 yılları arasında kuzeydoğu Hazar'da yaklaşık 16.384 kilometrekarelik bir su yüzeyi azalmasına yol açıyor. Hidroiklim bilimci Dr. Sifan Koriche, havzanın buharlaşmanın yağış ve nehir girişlerini hızla geride bıraktığı hassas bir dengede çalıştığını açıkladı.

Kazakistan, Rusya, Azerbaycan, İran ve Türkmenistan ile çevrili olan bu kapalı deniz tarihsel olarak su dalgalanmaları yaşasa da, bilim insanları mevcut kayıpların iklim değişikliği ve insan müdahalesiyle şiddetlendiğini vurguluyor. Bölgesel sıcaklık artışları buharlaşmayı hızlandırırken, Rusya'nın Volga Nehri gibi besleyici su yolları üzerindeki barajlar ve sulama çekimleri kuzey havzasına gelen kritik girişi boğuyor.

Bu hızlı kuruma, özellikle son yüzyılda nüfusu bir milyondan 100 bine düşen nesli tükenmekte olan Hazar fokları için ciddi ekolojik tehlikeler oluşturuyor. Araştırmacı Assel Baimukanova, kritik ada yaşam alanlarının 1995'ten bu yana 15 kattan fazla küçüldüğünü ve bazı adacıkların ana karaya bağlanarak fokları avcılara ve endüstriyel faaliyetlere karşı savunmasız bıraktığını uyardı.