ABD ordusu, işgalden yirmi yıldan fazla bir süre sonra Irak'tan çekiliyor

Amerika Birleşik Devletleri ordusu, 2003 yılındaki işgalle başlayan 23 yıllık varlığına son vererek güçlerini Irak'tan resmen çekti. Bu ayrılış, isyan, iç savaş ve bölgesel güçlerin yükselişiyle dolu karmaşık bir tarihin ardından gerçekleşti ve bir zamanlar ülkeyi istikrara kavuşturmayı amaçlayan ABD liderliğindeki misyonu fiilen sona erdirdi. Kürdistan Bölgesi'ndeki Erbil Hava Üssü'nden yapılan nihai çekilme, IŞİD karşıtı koalisyonun karargahını Ürdün'e taşıması ve komşu Suriye'deki terörle mücadele operasyonlarını sürdürmesiyle stratejik bir değişime işaret ediyor.

Başkan Trump, çekilmeyi bir zafer olarak nitelendirerek misyonu 'cehenneme yapılan çok pahalı bir gezi' olarak tanımladı. Bağdat'ta Irak Başbakanı Ali el-Zeydi, 'egemenlik günü' adını verdiği iki günlük bir ulusal tatil ilan ederek kurumsal güç ve dengeli ortaklıklarla dolu yeni bir aşamaya vurgu yaptı. Resmi rakamlar hassaslığını korusa da, ABD ordusu bu yılın başlarında Kürdistan bölgesinde yaklaşık 1.500 personel bulunduruyordu. Silahlı kuvvetler sözcüsü Sabah el-Numan da dahil olmak üzere Iraklı yetkililer, koalisyon şemsiyesi kapansa da Irak'ın sürekli güvenlik işbirliğini sağlamak için ikili askeri anlaşmaları aktif olarak araştırdığını doğruladı.

Bu çekilmenin tarihsel arka planı, Saddam Hüseyin'i deviren 2003 işgaline dayanıyor; bu olay, istemeden de olsa İran'ın Irak güvenliği ve siyaseti üzerindeki önemli etkisine kapı araladı. ABD daha önce 2011'de çekilmiş, ancak 2014'te Irak hükümetinin daveti üzerine IŞİD'in bölgesel genişlemesiyle savaşmak için geri dönmüştü. Militan grubun 2017'deki bölgesel yenilgisinin ardından misyon, eğitim ve istihbarat paylaşımı rolüne evrildi. Bu müdahale ve çekilme döngüsü, mezhepsel gerilimler ve bölgesel güç mücadeleleriyle damgalanmış, Saddam sonrası Irak manzarasının değişken doğasını yansıtıyor.

ABD'nin çıkışının yansımaları, özellikle İran destekli milislere karşı savunmasız kalmaktan korkan Kürt liderler için derin. Merkezi hükümetin IŞİD'in uyuyan hücrelerine karşı koymak için ortak Irak-Kürt tugayları oluşturma çabalarına rağmen, kuzey topraklarının korunmasına ilişkin endişeler devam ediyor. Ayrıca ABD, Federal Rezerv aracılığıyla Irak ekonomisi üzerinde önemli bir nüfuza sahip; bu durum, gerçek egemenliğin tam ekonomik bağımsızlık gerektirdiğini savunan güçlü İran destekli milisler için bir çekişme noktası oluşturuyor. Bu arada Irak, kuzeydeki birkaç üsten Türk askeri güçlerinin kademeli olarak çekilmesi için de müzakereler yürütüyor.

Geleceğe bakıldığında, Irak'ın istikrarı, doğrudan ABD askeri varlığı olmadan iç güvenliği yönetme becerisine bağlıdır. Bağdat göreceli bir sakinlik ve kentsel gelişim yaşasa da, en az 200.000 sivilin ölümü de dahil olmak üzere işgalin mirası derin bir yara olarak kalmaya devam ediyor. Uzmanlar, geleceğin Irak'ın devlet dışı milisleri silahsızlandırma ve İran, Türkiye ve ABD'nin rakip çıkarlarını yönetmedeki başarısıyla tanımlanacağını öne sürüyor. İkili ilişkiye geçiş, ülke çalkantılı yakın tarihinin gölgesini aşmaya çalışırken Irak egemenliği için kritik bir sınavı temsil ediyor.