Etiyopya hükümet güçleri Tigray'da ilerlerken isyancılar geri çekiliyor

Etiyopya federal ordusu ve hükümet yanlısı güçler, Tigray bölgesinin başkenti Mekelle'deki ana havaalanı Alula Aba Nega'yı başarıyla geri alarak devam eden çatışmalarda önemli bir dönüm noktasına ulaştı. Bu stratejik ilerleme, Kasım 2022'de imzalanan kırılgan Pretoria Anlaşması'nı fiilen yıkan bir haftadan uzun süredir devam eden yoğun çatışmaların ardından geldi. Hükümet birlikleri bölgesel başkente yaklaşırken, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) savaşçılarının mevzilerini terk ettiği ve şehri artan bir istikrarsızlık ve korku içinde bıraktığı bildiriliyor.

Resmi kaynaklar ve yerel tanıklar, 23 Eylül'den beri isyancıların kontrolünde olan ve Mekelle'nin yaklaşık 10 km doğusunda bulunan havaalanının geri alındığını doğruladı. Gazeteciler ve yerel sakinler, TPLF militanlarının geri çekildiğini, hükümet binalarını ve polis merkezlerini yağmalanmaya karşı savunmasız bıraktıklarını bildirdi. Bu arada Etiyopya ordusu, Kuzey Wollo bölgesinde yaklaşık 270 Tigraylı savaşçıyı etkisiz hale getirdiğini ve 200'den fazlasını yaraladığını iddia ediyor. Federal hükümet hakimiyetini vurgulamaya devam ederken, Uluslararası Af Örgütü, sivil kayıplar ve uluslararası insancıl hukukun olası ihlallerine ilişkin güvenilir raporlar konusunda alarm verdi.

Mevcut çatışma, Başbakan Abiy Ahmed'in federal hükümeti ile TPLF arasındaki uzun süreli düşmanlıkları sona erdirmeyi amaçlayan 2022 barış sürecinin çöküşüne dayanıyor. Çatışmalar artık Amhara ve Afar bölgeleri de dahil olmak üzere birçok cepheye yayıldı ve Etiyopya'nın yakıt ve gıda ithalatı için hayati önem taşıyan Cibuti'den gelen kritik tedarik yollarını tehdit ediyor. Durum, Etiyopya'nın bölgesel müdahale suçlamalarına rağmen Asmara'nın sürekli reddettiği Eritre'nin müdahalesi iddialarıyla daha da karmaşık hale geliyor.

İnsani etki oldukça ağır; en az 52 sivil hayatını kaybetti ve Sınır Tanımayan Doktorlar gibi kuruluşlar yaralı sayısında artış olduğunu bildirdi. Çatışmanın daha geniş bir bölgesel krize dönüşme potansiyeli, uluslararası gözlemciler için temel bir endişe kaynağıdır. Eritre'nin yıllardır süren düşmanlık ve müdahale iddialarını gerekçe göstererek Etiyopya ile diplomatik ilişkilerini kesme kararı, Afrika Boynuzu'nu daha da istikrarsızlaştırdı. Şiddetin başkente ulaşabileceğine dair işaretler, Addis Ababa'daki Savunma Bakanlığı'nda meydana gelen bir patlama haberiyle kendini hissettiriyor.

Uzmanlar, çatışmanın komşu ülkeleri de içine çekebileceği ve Sudan ile Kızıldeniz genelindeki gerilimi körükleyebileceği konusunda uyarıyor. Londra Üniversitesi SOAS'tan Profesör Laura Hammond, bölgeselleşme riskinin değişen ittifaklar ve askeri destek yoluyla zaten kendini gösterdiğini öne sürüyor. Afrika Birliği acil bir oturum düzenlemesi için baskı altındayken, uluslararası toplum bölgeyi istikrara kavuşturmadaki başarısızlığın, Afrika Boynuzu genelindeki ticaret yollarını ve güvenliği etkileyen daha geniş bir jeopolitik felakete yol açabileceğinden derin endişe duyuyor.