Ermenistan'daki BM Biyoçeşitlilik Zirvesi'nde finansman krizi

OPA HABER AJANSI, 30 Eki (OPA) — Konferansta, Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi'nin uygulanmasını hızlandırmayı amaçlayan «Erivan Yolu» üzerinde uzlaşma çabaları sürüyor. Bilimin politika yapımındaki rolü ve çevreye zararlı sübvansiyonların kaldırılması konularındaki görüş ayrılıkları devam ediyor. Greenpeace temsilcisi Irene Wabiwa, zirvenin biyoçeşitlilik krizini ele alacak somut öncelikleri henüz belirleyemediğini ifade etti.

2030 yılına kadar kara ve denizlerin yüzde 30'unu koruma altına almayı hedefleyen «30x30» hedefi takvimin gerisinde kaldı. Mevcut veriler, karaların sadece yüzde 19'unun ve okyanusların yüzde 10'unun koruma altında olduğunu gösteriyor. BM Çevre Programı'nın (UNEP) 29 Ekim tarihli raporuna göre, tatlı su ekosistemlerinin restorasyonu hedeflerin sadece yüzde 5'ine ulaşabildi. 2022'de belirlenen ulusal hedeflerin yarısından azı planlandığı gibi ilerliyor.

Finansal anlaşmazlıklar ilerlemenin önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor. Küresel biyoçeşitlilik için yıllık finansman açığı 700 milyar dolar olarak tahmin ediliyor; ancak delegeler yıllık 200 milyar dolarlık kaynağın hangi ülkeler tarafından karşılanacağı konusunda fikir birliğine varamadı. Avrupa Birliği ile Suudi Arabistan ve Katar gibi gelişmekte olan ekonomiler arasında bağışçı tabanının genişletilmesi konusunda gerilim yaşanıyor. Genetik verilerden elde edilen kârın paylaşılması için kurulan Cali Fonu ise 2025'teki kuruluşundan bu yana 1 milyar dolarlık yıllık hedefinin sadece 10 bin dolarını toplayabildi.

Zirve sona ererken, oybirliğine dayalı COP sürecinin etkinliği sorgulanıyor. Eleştirmenler, oybirliği şartının ülkelerin tarımsal sübvansiyonların azaltılması gibi kritik politika değişikliklerini engellemesine olanak tanıdığını savunuyor. AB, özel yatırımları teşvik etmek için «doğa kredileri» önerse de, çevre savunucuları bu mekanizmaların «yeşil aklama» (greenwashing) riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Erivan Yolu'nun nihai sonucu, uluslararası toplumun 2030 hedefine ulaşmadan önce hesap verebilirlik mekanizmalarını güçlendirip güçlendiremeyeceğini belirleyecek.