چگونه تغییرات اقلیمی فروپاشی مرگبار کوهستان در نپال را تشدید کرد

نزدیک به ۱۴۰۰ نفر در پی فروپاشی یک دامنه کوهستانی و وقوع سیل‌های ناگهانی در نپال و تبت جان باختند و بیش از ۵۰۰۰ نفر همچنان مفقود هستند. در حالی که تصور می‌شد این حادثه ناشی از فعالیت‌های لرزه‌ای باشد، یخچال‌شناسان و دانشمندان اقلیمی تأیید کرده‌اند که این فاجعه نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل محیطی بوده که در آن تغییرات اقلیمی نقش محرک اصلی را ایفا کرده است. این فروپاشی در ۲۶ اوت رخ داد و ناشی از عقب‌نشینی یخچال‌ها، ذوب شدن لایه‌های منجمد دائمی و تجمع شدید آب حاصل از ذوب برف بود که ثبات دامنه کوه را از بین برد.

والتر ایمرزل، هیدرولوژیست کوهستان در دانشگاه اوترخت، تأکید کرد که این شکست یک رویداد واحد نبوده، بلکه نتیجه فرآیندهایی است که سال‌ها به طول انجامیده است. این فروپاشی شامل ۱۱۰ میلیون متر مکعب سنگ و یخ بود که از ارتفاع ۵۱۵۰ متری سقوط کرد. انرژی حاصل از این برخورد با یک زلزله ۵.۲ ریشتری برابری می‌کرد و سیلابی مملو از آوار با سرعت ۱۷۰ کیلومتر در ساعت ایجاد کرد که در عرض چند دقیقه همه چیز را در مسیر خود ویران کرد.

داده‌های تاریخی نشان می‌دهد که یخچال نزدیک به محل حادثه بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ حدود ۳۷۳ متر عقب‌نشینی کرده است که شتابی قابل توجه نسبت به چهار دهه قبل از آن محسوب می‌شود. این عقب‌نشینی حمایت ساختاری دیواره سنگی را از بین برد و ذوب شدن لایه‌های منجمد دائمی در ارتفاعات حساس، ثبات کوه را بیش از پیش تضعیف کرد. منطقه در ماه‌های ژوئیه و اوت شاهد رکوردهای دمایی بی‌سابقه‌ای بود که تغییرات اقلیمی ۱.۵ درجه سلسیوس به آن افزود و بارش برف غیرمعمول در اکتبر ۲۰۲۵ نیز حجم آب ذوب شده را افزایش داد.

پیامدهای این فاجعه عمیق است، زیرا مقیاس تخریب از توان سیستم‌های هشدار اولیه موجود فراتر رفت. زیرساخت‌های نپال برای سیل‌های ناشی از بارندگی طراحی شده‌اند، نه برای فروپاشی‌های زنجیره‌ای کوهستانی. در نتیجه، سیل از هشدارهای اضطراری پیشی گرفت و اولین پیامک‌های هشدار ۳۸ دقیقه پس از فروپاشی ارسال شد، در حالی که سیل تنها در ۷ دقیقه به مرز رسیده بود. خانواده‌ها در مناطقی مانند دویگات اکنون در حال تلاش برای نجات باقی‌مانده زندگی خود از میان ویرانه‌های گل‌آلود هستند.

تحلیل‌های کارشناسان در «اسناد آب و هوای جهانی» نشان می‌دهد که این رویداد نشان‌دهنده حد آستانه‌ای است که در آن استراتژی‌های سازگاری محلی دیگر کافی نیستند. فردریک اتو از امپریال کالج لندن هشدار داد که با ادامه گرمایش جهانی و بی‌ثبات شدن مناطق مرتفع، چنین فجایعی به طور فزاینده‌ای تکرار خواهند شد. اجماع علمی روشن است: بدون گذار سریع جهانی از سوخت‌های فسیلی، یکپارچگی ساختاری رشته‌کوه‌های جهان همچنان رو به زوال خواهد رفت و منجر به فجایع انسانی بزرگ‌تری خواهد شد.