قتل سیاستمدار کنگویی به دلیل دفاع از اقدامات مقابله با ابولا در میان بی‌اعتمادی گسترده

عزاداران روز چهارشنبه در شهر بوتِمبو در کنگو گرد هم آمدند تا ماری-سلستین کاروندوا، مقام محلی حزب حاکم «اتحاد برای دموکراسی و پیشرفت اجتماعی» را که پس از دفاع علنی از اقدامات دولتی علیه ابولا به طرز فجیعی به قتل رسید، به خاک بسپارند. این حمله که در آن مهاجمان ابتدا کاروندوا را مورد ضرب و شتم قرار داده و سپس خانه‌اش را به آتش کشیدند، محیط مرگباری را که کارکنان بهداشتی در استان کیو شمالی با آن روبرو هستند، برجسته می‌کند. این حادثه نشان‌دهنده روند رو به رشد خشونت علیه امدادگران است که تلاش‌ها برای مهار هفدهمین و مرگبارترین شیوع ابولا در تاریخ این کشور را که تاکنون نزدیک به ۴۰۰۰ قربانی گرفته، به شدت مختل کرده است.

به گفته مقامات حزب، این خشونت پس از حضور کاروندوا در یک برنامه رادیویی محلی رخ داد که در آن از شهروندان خواست به پروتکل‌های ایمنی ضروری از جمله فاصله‌گذاری اجتماعی و شستن دست‌ها پایبند باشند. ژان-باتیست کاتسونگو لواتسوا، از مقامات ارشد حزب، تأیید کرد که این درخواست‌های عمومی باعث خشم جوانان محلی شده است که همچنان نسبت به دولت عمیقاً بدبین هستند. این شیوع تاکنون بیش از ۸۰۰۰ مورد ابتلا ثبت کرده و سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که این بیماری از تلاش‌های مهار پیشی گرفته و در مسیر عبور از اپیدمی ویرانگر غرب آفریقا در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ است که ۱۱۰۰۰ کشته بر جای گذاشت.

این تراژدی ریشه در تاریخ طولانی بی‌اعتمادی نهادی دارد که با دهه‌ها درگیری، فعالیت شورشیان و فساد سیستماتیک در جمهوری دموکراتیک کنگو تشدید شده است. بسیاری از ساکنان مناطق شرقی با سوءظن عمیق به دولت نگاه می‌کنند و اغلب وجود ابولا را به عنوان یک فریب یا ساختار سیاسی رد می‌کنند. این بدبینی با فقدان زیرساخت‌های پزشکی کافی و سوءمدیریت تاریخی بحران‌های بهداشتی قبلی تقویت شده و شکاف خطرناکی بین دولت و جوامعی که قصد محافظت از آن‌ها را دارد، ایجاد کرده است.

برای امدادگران بهداشتی، پیامدهای این بی‌اعتمادی وخیم است. ناتوانی در جلب همکاری جامعه به این معنی است که ردیابی تماس‌ها، تدفین‌های ایمن و مداخلات پزشکی اغلب مسدود شده یا با خصومت روبرو می‌شوند. در مناطق تحت کنترل شورشیان، وضعیت حتی متزلزل‌تر است، زیرا کارکنان بهداشتی اغلب به عنوان عوامل بیگانه یا دولتی دیده می‌شوند و به اهدافی برای خشونت تبدیل می‌شوند. این فضای ترس مانع از استقرار مؤثر منابع می‌شود و نقاط دورافتاده را در برابر انتقال سریع آسیب‌پذیر می‌کند.

در نگاه به آینده، کارشناسان هشدار می‌دهند که وضعیت همچنان بحرانی است، به‌ویژه به دلیل عدم وجود واکسن یا درمان تأیید شده برای سویه خاص ویروس بوندیبوگیو که عامل این شیوع است. در حالی که آزمایش‌های بالینی در استان ایتوری، کانون اصلی، در جریان است، سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که چالش‌های مداوم در تشخیص به‌موقع موارد و دسترسی به مراقبت‌های اولیه همچنان مانع پیشرفت است. مگر اینکه دولت بتواند شکاف اعتماد عمومی را پر کرده و امنیت کارکنان بهداشتی خود را تضمین کند، احتمالاً این شیوع به مسیر خود ادامه داده و به مرگبارترین در تاریخ ثبت‌شده تبدیل خواهد شد.