رقابت لولا و بولسونارو؛ انتخابات برزیل با پیامدهای بین‌المللی

لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با لحنی قاطع اعلام کرد که برزیل حیاط خلوت هیچ کشوری نیست. این سخنان پاسخی مستقیم به دونالد ترامپ بود که بارها از جناح راست برزیل و خانواده بولسونارو حمایت کرده است. در آستانه انتخابات چهارم اکتبر، رقابت میان لولا، رئیس‌جمهور کنونی، و فلاویو بولسونارو، پسر بزرگ ژائیر بولسونارو، به کانون توجه جهانی تبدیل شده است. نظرسنجی‌ها رقابتی بسیار نزدیک را نشان می‌دهند که نشان‌دهنده شکاف عمیق ایدئولوژیک در پنجمین کشور بزرگ جهان است؛ کشوری که دارای ذخایر عظیم مواد خام، منابع آبی و قدرت کشاورزی است.

داده‌های نظرسنجی‌ها حاکی از رقابتی شانه به شانه است که در آن هر دو نامزد برای جلب نظر رای‌دهندگان دوقطبی تلاش می‌کنند. در حالی که لولا به عنوان نماد چپ‌گرایان آمریکای جنوبی شناخته می‌شود، فلاویو بولسونارو نماینده جریان راست‌گرایی است که با سیاست‌های ترامپ همسو است. کارشناسان معتقدند با وجود اینکه لولا توانسته روابطی نسبتاً عادی با ترامپ برقرار کند، بی‌تجربگی سیاسی فلاویو بولسونارو نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است. روبنس ریکوپرو، دیپلمات پیشین، تأکید می‌کند که لولا با تکیه بر تجربه دیپلماتیک خود می‌تواند فشارهای بین‌المللی را مدیریت کند، اما فلاویو بولسونارو ممکن است با رویکردهای غیرقابل پیش‌بینی، ثبات روابط خارجی برزیل را به خطر بیندازد.

به‌طور تاریخی، سیاست داخلی همواره محور اصلی انتخابات برزیل بوده و سیاست خارجی کمتر مورد توجه رأی‌دهندگان قرار گرفته است. با این حال، در این دوره، پرسش اصلی این است که آیا برزیل به سمت آمریکا متمایل خواهد شد یا خیر. ترامپ از طریق ابتکار «سپر قاره آمریکا» به دنبال افزایش نفوذ نظامی و اقتصادی خود در منطقه و کاهش قدرت چین است. برزیل که همواره بر چندجانبه‌گرایی تأکید داشته و چین را به عنوان شریک تجاری اصلی خود حفظ کرده، اکنون در دوراهی انتخاب میان دیپلماسی متوازن لولا و ائتلاف محافظه‌کارانه فلاویو بولسونارو با واشنگتن قرار گرفته است.

پیامدهای این انتخابات فراتر از مرزهای برزیل، به‌ویژه در مورد ائتلاف بریکس و سیاست‌های زیست‌محیطی خواهد بود. فلاویو بولسونارو تهدید کرده که عضویت برزیل در بریکس را بازنگری خواهد کرد و نسبت به تلاش‌ها برای کاهش سلطه دلار بدبین است. اگرچه این مواضع می‌تواند پکن را خشمگین کند، تحلیلگرانی مانند لئوناردو پاز از بنیاد گتولیو وارگاس معتقدند که وابستگی شدید بخش کشاورزی برزیل به بازار چین، هر دولتی را مجبور به تعدیل مواضع خواهد کرد، مشابه آنچه در آرژانتین تحت مدیریت خاویر میلی رخ داد.

در چشم‌انداز آینده، کارشناسان معتقدند که برزیل فارغ از نتیجه انتخابات، به دلیل محدودیت‌های نظامی و مالی، همچنان قدرت محدودی در عرصه جهانی خواهد داشت. با این حال، این کشور همچنان صدایی کلیدی برای «جنوب جهانی» در مذاکرات اقلیمی باقی می‌ماند. تمرکز لولا بر حفاظت از محیط زیست در تضاد کامل با سابقه خانواده بولسونارو در مقررات‌زدایی زیست‌محیطی است. نتیجه این انتخابات تعیین خواهد کرد که آیا برزیل به مسیر پل‌سازی چندجانبه ادامه می‌دهد یا به سمت یک اتحاد ایدئولوژیک و سخت‌گیرانه با آمریکا حرکت می‌کند که می‌تواند توافقات تجاری با اتحادیه اروپا را به خطر بیندازد.