تداوم وابستگی برنامه پهپادی ایران به قطعات خارجی با وجود تحریم‌ها

سرویس بین‌الملل اوپا، ۲ آبان (اوپا) — تحقیقات روی بقایای پهپادهای سری شاهد در جنگ اوکراین حاکی از آن است که این سامانه‌ها از ریزپردازنده‌ها و سرووموتورهای موجود در بازار جهانی استفاده می‌کنند. این قطعات که برای تجهیزات صنعتی و الکترونیک مصرفی تولید می‌شوند، به دلیل ماهیت دوگانه، به راحتی قابل ردیابی نیستند.

کاترین کلوور اشبروک از مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) تأکید می‌کند که بسیاری از این پهپادها از ریزپردازنده‌های ساده‌ای بهره می‌برند که تولید آن‌ها به سال ۲۰۰۸ بازمی‌گردد. این فناوری‌ها نه پیچیده هستند و نه هزینه تولید بالایی دارند، که همین امر مانع از اثربخشی کامل تحریم‌های صادراتی می‌شود.

شبکه‌های تدارکاتی ایران برای دور زدن تحریم‌ها از واسطه‌هایی در چین، هنگ‌کنگ و امارات متحده عربی استفاده می‌کنند. این واسطه‌ها با مدیریت تراکنش‌های مالی و پنهان‌سازی هویت خریدار نهایی، قطعات مورد نیاز صنایع هوافضای ایران را تأمین می‌کنند. اسناد وزارت خزانه‌داری آمریکا در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چندین اقدام اجرایی علیه شرکت‌های دخیل در این زنجیره تأمین را ثبت کرده است.

اگرچه ایران در مهندسی معکوس برخی موتورها و حسگرهای ناوبری به موفقیت‌هایی دست یافته، اما وابستگی به مواد اولیه و تجهیزات تخصصی ساخت، همچنان نقطه ضعف ساختاری این برنامه است. با اعمال تحریم علیه شرکت‌های واسطه، شبکه‌های جدیدی جایگزین می‌شوند و جریان فناوری‌های دوگانه تداوم می‌یابد که این امر محدودسازی پهپادهای ایرانی را از طریق ابزارهای تجاری دشوار کرده است.