On yıllarca süren müzakerelerin ardından Yunanistan, Çar Samuel'in kalıntılarını Bulgaristan'a iade ediyor

Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun en önemli orta çağ hükümdarlarından biri olan Çar Samuel'in kalıntıları, Bulgaristan ile Yunanistan arasında on yıllardır süren karmaşık diplomatik müzakerelerin ardından bu Cumartesi günü Sofya'ya ulaşacak. Bu tarihi kalıntıların iadesi, kemiklerin altmış yıl önce bir Yunan sınır bölgesinde keşfedilmiş olması nedeniyle Balkan ilişkilerinde önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor. Bulgar hükümeti, askeri uçakla nakliye, savaş uçağı eskortu ve 21 pare top atışını içeren ve halkın saygılarını sunabileceği Aziz Sofya Kilisesi'ne yapılacak bir kortejle sona erecek resmi bir devlet töreni planladı.

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Selanik'teki Bizans Kültürü Müzesi'nde düzenlenen törende bu jestin birleştirici gücüne vurgu yaparak, "Eğer geçmişte Çar Samuel bizi böldüyse, bugün bizi birleştirdiğini söyleyebilirim" dedi. Teslimat, Yunanistan'ın Birinci Dünya Savaşı sırasında Bulgar birlikleri tarafından yağmalanan 48 duygusal değeri olan eseri geri alacağı karşılıklı bir kültürel değişimin parçası. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, olayın duygusal ve kültürel ağırlığına dikkat çekerek, küresel toplumun kültürel mirasın korunması ve iadesine yönelik duruşunu yeniden değerlendirdiğini belirtti.

Çar Samuel'in tarihi mirası, 997'den 1014'e kadar yönettiği Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun yükselişi ve çöküşüyle derinden iç içe geçmiştir. Hükümdarlığı, 1014'teki feci Kleidion Savaşı'na yol açan Bizans İmparatorluğu ile yoğun çatışmalarla tanımlanmıştır. Efsaneye göre Samuel, Bizans İmparatoru II. Basileios'un emriyle kör edilen askerlerinin eve döndüğünü gördüğünde şoktan ölmüştür. Ölümünden sonra Bulgar toprakları Bizans kontrolüne girmiş olsa da, Samuel bugün hala Bulgar ulusal kimliğinin ve tarihi direnişin güçlü bir sembolü olmaya devam etmektedir.

İade süreci, özellikle Samuel'in Üsküp'te görkemli bir heykelle anıldığı Kuzey Makedonya'nın tarihi iddiaları konusunda daha geniş bölgesel tartışmaları tetikledi. Bölgedeki medya kuruluşları, olayı ulusal anlatılar üzerindeki süregelen gerilimleri yansıtan bir "tarih savaşı"nın devamı olarak nitelendirdi. 2022'de ikili bir komisyon, Samuel'in çoğu tarihçinin Bulgar İmparatorluğu olarak tanımladığı devletin lideri olarak sunulmasını tavsiye etmesine rağmen, konu bölgesel siyasette ve kimlik oluşumunda hassas bir çekişme noktası olmaya devam ediyor.

Geleceğe bakıldığında, analistler kalıntıların iadesinin hem kültürel hem de siyasi amaçlara hizmet ettiğini öne sürüyor. Carnegie Europe araştırmacısı Dimitar Bechev, olayın Bulgar liderliğinin vatansever seçmenlere hitap etmesine olanak tanırken aynı zamanda Slav nüfusun tarihi anlatısını güçlendirdiğini belirtiyor. Yunanistan bu ivmeyi Parthenon Mermerlerinin iadesi için uluslararası kampanyasını güçlendirmek amacıyla kullanırken, olay tarihi eserlere yönelik küresel bakış açısının değiştiğini, onları savaş ganimeti olarak görmekten ziyade ulusal mirasın temel bileşenleri olarak tanımaya doğru evrildiğini vurguluyor.