Tıp Nobel Ödülü optogenetik öncülerine verildi

Amerikalı sinirbilimci Karl Deisseroth ve Alman araştırmacılar Peter Hegemann ile Georg Nagel, optogenetik alanındaki öncü çalışmaları nedeniyle Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görüldü. Stockholm'deki Karolinska Enstitüsü, üç bilim insanını sinirbilimde devrim niteliğinde bir dönem başlattıkları için onurlandırdı. Bu buluş, araştırmacıların bireysel sinir devrelerini ışıkla kontrol etmelerine olanak tanıyarak hafıza, duygu ve davranışların anlaşılmasını büyük ölçüde geliştirdi.

Nobel Komitesi, optogenetiğin psikiyatrik ve nörolojik durumlarla bağlantılı devrelerin şifresini çözerek insan beyninin anlaşılmasında temel bir değişim yarattığını belirterek üçlüyü övdü. Nobel Fizyoloji veya Tıp Komitesi Başkanı Per Svenningsson, optogenetiğin bir zamanlar sadece hayal olan beyin haritalama fırsatları sunduğunu kaydetti. Kazananlar, yaklaşık 900.000 sterlin değerindeki 12 milyon İsveç kronu tutarındaki para ödülünü paylaşacaklar.

Optogenetik, başlangıçta alglerde tanımlanan opsin adı verilen ışığa duyarlı proteinlere dayanır. 2000'lerin başında Hegemann ve Nagel kanalrodopsini keşfederken, Deisseroth bu alg proteinlerini zararsız, genetiği değiştirilmiş virüsler kullanarak memeli nöronlarına yerleştirme yöntemini geliştirdi. Belirli ışık dalga boylarına maruz kaldıklarında, opsinler hücre zarı boyunca elektriksel yükü değiştirerek hedeflenen nöronları istendiğinde etkili bir şekilde açıp kapatır.

Parkinson hastalığı ve depresyon üzerine yapılan temel araştırmaların ötesinde, teknoloji doğrudan klinik uygulamalara doğru ilerliyor. Klinik deneyler, retinitis pigmentosa hastalarında görme yetisini kısmen geri kazandırmak için optogenetiği halihazırda araştırıyor. Alg genlerini hayatta kalan retina hücrelerine aktararak ve özel ışık yayan gözlükler kullanarak, araştırmacılar optik yolları başarıyla uyarıyor ve çığır açan optik ve nörolojik tedavilerin önünü açıyor.