ABD'nin Irak'tan Çekilmesi: Yeni Hükümet ve İran Destekli Milisler İçin Zorlu Bir Sınav

ABD'nin Irak'ı işgalinden yirmi üç yıl ve IŞİD ile mücadele için Amerikan güçlerinin geri dönüşünden on iki yıl sonra, ABD öncülüğündeki koalisyon güçleri 30 Eylül itibarıyla Irak'tan resmen ayrıldı. Irak hükümeti bu çekilmeyi 'ulusal egemenliğin tamamlanması' olarak nitelendirerek 'Doğal Kararlılık' operasyonunun resmen sona erdiğini duyurdu. Bu hamle uzun ve maliyetli bir askeri varlığı sona erdirse de, ulusal güvenlik, İran'ın artan etkisi, Şii milislerin geleceği ve Kürdistan bölgesi konusunda derin belirsizlikleri beraberinde getirdi.

Irak Başbakanı Ali Zaid, bu 'Ulusal Egemenlik Günü'nü kutlamak için dört günlük resmi tatil ilan etti. Washington, iş birliğinin sınırlı eğitim ve istihbarat paylaşımı yoluyla devam edeceğini savunsa da, güvenlik yetkilileri hava gözetimi, gelişmiş radar sistemleri ve istihbarat kapasitelerinin kaybının kritik bir boşluk bıraktığı konusunda uyarıyor. Peşmerge liderleri, koalisyonun sağladığı teknoloji ve verilerin tam bir karşılığı olmadığını, bunun da bölgeyi insansız hava aracı ve füze saldırılarına karşı savunmasız bıraktığını vurguluyor.

Tarihsel olarak ABD varlığı, IŞİD'in yeniden dirilişine ve vekil grupların kontrolsüz genişlemesine karşı bir tampon görevi görüyordu. Şimdi Irak devleti, askeri gücü merkezileştirme zorluğuyla karşı karşıya. Hükümet, milisleri 30 Eylül tarihine kadar silahsızlandırmayı veya entegre etmeyi planlıyordu, ancak devlet kontrolü dışında faaliyet gösteren Ketaib Hizbullah ve Hareket el-Nuceba gibi güçlü grupların şiddetli direnişi nedeniyle bu süre Haziran 2027'ye kadar uzatıldı.

Bu güç boşluğunun yansımaları en yoğun şekilde Irak Kürdistanı'nda hissediliyor. İran'a yakın Şii milisler, silahsızlanmalarını Peşmerge güçlerinin feshedilmesi şartına bağlıyor; Kürtler ise Peşmerge'nin anayasal statüsünü gerekçe göstererek bu talebi reddediyor. Ayrıca, bu grupların Türk güçlerinin ve İran karşıtı Kürt grupların bölgeden çıkarılması yönündeki baskıları siyasi gerilimi artırıyor. ABD'nin güçlerin entegrasyonuna ilişkin önerileri Kürtler için 'kırmızı çizgi' olarak görülüyor ve iç durumu daha da karmaşıklaştırıyor.

Geleceğe bakıldığında, Irak'ın istikrarı hükümetin Washington ve Tahran arasındaki ilişkileri dengeleme becerisine bağlıdır. Uzmanlar, yeni yönetim için asıl sınavın gerçek bir egemenlik kullanıp kullanamayacağı veya boşluğun İran destekli unsurlar ve yeniden canlanan IŞİD tarafından doldurulup doldurulmayacağı olduğunu belirtiyor. Bölge bu ABD sonrası döneme girerken, Irak'ın vekil çatışmalar için bir sahne haline gelme riski yüksek kalmaya devam ediyor ve hükümeti uluslararası askeri destek olmadan düzeni koruma konusunda zorluyor.