Saddam'ın idamından IŞİD'in yükselişine ve çöküşüne: Son ABD birlikleri bugün ayrılırken, çarpıcı görüntüler Amerika'nın Irak'taki yirmi yılını gözler önüne seriyor

20 Mart 2003 günü saat tam 05:34'te, ABD liderliğindeki koalisyon güçleri Irak'a sürpriz bir askeri işgal başlattı ve bu, Orta Doğu tarihinde dönüştürücü ve kanlı bir bölümün başlangıcı oldu. İlk saldırı, diktatör Saddam Hüseyin rejimini devirmek için ülkeye akın eden 45.000 İngiliz askeri de dahil olmak üzere yüz binlerce askeri içeriyordu. Hiçbir şatafat veya resmi uyarı olmaksızın başlayan bu anıtsal askeri operasyon, bölgenin jeopolitik manzarasını temelden değiştirdi ve hem Irak halkı hem de uluslararası toplum için 21. yüzyılın ilk yirmi yılını tanımlayacak yıllarca sürecek işgal, isyan ve iç çatışmalara zemin hazırladı.

Çatışmanın insani maliyeti, yoğun tartışmaların ve hüzünlü yansımaların konusu olmaya devam ediyor. Resmi kayıtlar, 179 İngiliz personeli de dahil olmak üzere yaklaşık 5.000 koalisyon üyesinin ölümünü doğrularken, Iraklı siviller ve savaşçılar arasındaki toplam kayıp sayısının yüz binlerce olduğu tahmin ediliyor. Dönemin ABD Başkanı George W. Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair'in desteğiyle işgali, kitle imha silahlarının varlığı ve El-Kaide ile iddia edilen bağlantılarla gerekçelendirdi. Bu iddiaların daha sonra yanlış olduğu kanıtlandı, ancak otokratın görevden alınması ve ardından gelen, mezhepsel şiddet ortamında istikrarı korumakta zorlanan Şii liderliğindeki bir hükümetin kurulması için ana katalizör görevi gördüler.

Saddam Hüseyin'in 2006'da yakalanıp idam edilmesinin ardından ABD ordusu ülkede derin bir şekilde kök saldı ve yorucu bir isyanla mücadele kampanyası yürüttü. 2011'deki ilk geri çekilme kısa sürdü, çünkü ABD güçleri üç yıldan kısa bir süre sonra 2014'ten 2017'ye kadar İslam Devleti'ne (IŞİD) karşı varoluşsal savaşta Irak birliklerine yardım etmek için geri döndü. Bu dönem, yoğun şehir savaşları, Musul ve Felluce gibi tarihi şehirlerin yıkımı ve o zamandan beri Irak siyasi arenasında önemli güç simsarları haline gelen Haşdi Şabi de dahil olmak üzere çeşitli paramiliter grupların ortaya çıkışıyla karakterize edildi.

Son Amerikan birlikleri bugün kalan üslerinden ayrılırken, bu geri çekilmenin yansımaları tüm bölgede hissediliyor. Birçok güvenlik uzmanı, ABD'nin çıkışıyla oluşan güç boşluğunun, Irak'ın siyasi ve askeri yapıları içinde derin bir nüfuz geliştiren komşu İran için bir nimet olabileceği konusunda uyarıyor. Biden yönetimi altında 2024'te üzerinde anlaşılan ve bölgesel gerilimlerin arttığı bir dönemde gerçekleştirilen bu geri çekilme, Tahran'ın müttefiklerinin tam bir hareket özgürlüğü kazanacağı ve potansiyel olarak IŞİD gibi aşırılık yanlısı grupların kalıntılarının tehlikeli bir geri dönüş yapmasına izin vereceği korkularını uyandırdı.

Geleceğe bakıldığında, Irak Savaşı'nın mirası karmaşık ve derin bir şekilde tartışmalı olmaya devam ediyor. Bazıları Saddam Hüseyin'in uzaklaştırılmasını gerekli bir kurtuluş olarak görürken, diğerleri sonraki on yılları kaçırılmış fırsatlar ve derin istikrarsızlık dönemi olarak görüyor. Son ABD konvoylarının çıkışıyla birlikte Irak'ın geleceği pamuk ipliğine bağlı durumda ve bu, iç mezhepsel bölünmeleri ve bölgesel güçlerin dış baskılarını yönetme yeteneğine bağlı. Firdevs Meydanı'ndaki heykellerin devrilmesinden Musul'un harabelerine kadar bu yirmi yılın çarpıcı görsel kaydı, askeri müdahalenin kalıcı sonuçlarının keskin bir hatırlatıcısı olarak hizmet ediyor.