İran, yaptırımlara rağmen drone üretiminde yabancı bileşenlere bağımlı

OPA HABER AJANSI, 24 Eki (OPA) — Uzmanlar, bu sistemlere güç veren teknolojinin ne gelişmiş ne de maliyetli olduğuna dikkat çekiyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) Cathryn Clüver Ashbrook, birçok drone'un Texas Instruments gibi üreticilerin 2008'den beri piyasada olan basit mikroişlemcilerini kullandığını belirtiyor. Endüstriyel ekipmanlar için seri üretilen bu parçalar, standart ihracat kontrol rejimleri aracılığıyla takip edilemiyor.

İran, uluslararası yaptırımları aşmak için Çin, Hong Kong ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli aracı ağlarını kullanıyor. Bu yapılar, bileşen alımlarını kolaylaştırıyor, finansal işlemleri yönetiyor ve son kullanıcının kimliğini gizliyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın 2025 ve 2026 yıllarına ait kayıtları, İran havacılık endüstrisine kanal görevi gören şirketlere karşı yürütülen çok sayıda yaptırım işlemini detaylandırıyor.

İran, bazı motor bileşenleri ve navigasyon sensörlerinde tersine mühendislik konusunda başarı sağlasa da, ithal hammadde ve özel üretim ekipmanlarına olan bağımlılık yapısal bir zafiyet oluşturuyor. Yaptırımlar belirli aracı firmaları hedef aldığında, boşluğu doldurmak için yeni ağlar devreye giriyor ve çift kullanımlı teknoloji akışı kesintisiz sürüyor.

Bu döngü, İran'ın insansız hava aracı sistemlerinin yayılmasını yalnızca ticaret kısıtlamalarıyla engellemenin zorluğunu gözler önüne seriyor. Tedarik zincirlerinin sürekli yenilenmesi, yaptırım rejimlerinin etkinliğini sınırlayan temel faktör olarak öne çıkıyor.